ANTYUTOPIA W LITERATURZE MŁODEJ POLSKI

Antyutopia oznacza społeczeństwo najgorsze z możliwych i stanowi polemikę z utopijną wizją porządku społecznego, która jest w nim realizowana. Literackie antyutopie stworzone przez młodopolskich pisarzy: Jana Lemańskiego, Karola Irzykowskiego czy Jerzego Żuławskiego są w istocie lustrem, w którym odbija się ówczesna rzeczywistość i które wychwytuje w społeczeństwie tendencje prowadzące do jego zniszczenia. Lemański obiera formę bajkowej przypowieści, by - w sposób satyryczny - krytykować niesprawiedliwe społeczeństwo, Irzykowski w konwencji farsy przedstawia zagrożenie ze strony dyktatorskiej władzy politycznej, Żuławski jest mistrzem gatunku science fiction i kreśli pesymistyczny obraz przyszłej ludzkości pogrążonej w konsumpcjonizmie oraz próbę ucieczki na Księżyc w poszukiwaniu lepszego świata. Książka zawiera drugie wydanie monografii o młodopolskiej antyutopii, z dodanymi rozdziałami dotyczącymi katastrofizmu, anarchizmu, stanowisk liberalno-demokratycznych, antyutopii okresu międzywojennego i współczesnej myśli politycznej. Na tym tle antyutopie odsłaniają swą wartość jako rodzaj diagnozy zbiorowych emocji, które powracają dziś w świadomości współczesnych ludzi, skłaniając do myślenia o zagrożeniach dla wolności, a także o przyszłości cywilizacji.